PFAS in kraanwater

PFAS zijn stoffen die bijna niet afbreken. Ze zitten in rivieren, in de bodem en dus ook een beetje in kraanwater. Al het Nederlandse kraanwater voldoet aan de wet. Op sommige plekken zit het wel boven de strengere richtwaarde van het RIVM.

Wat zijn PFAS?

PFAS is de verzamelnaam voor duizenden stoffen die door de mens zijn gemaakt. Ze zijn water-, vet- en vuilafstotend en zitten in bijvoorbeeld blusschuim, anti-aanbaklagen, regenkleding en verpakkingen. Omdat ze nauwelijks afbreken, worden ze ook wel forever chemicals genoemd. Ze stapelen zich op in het milieu en in je lichaam.

Volgens het RIVM krijgen mensen PFAS vooral binnen via voedsel en drinkwater. Te veel PFAS kan op den duur je afweer verminderen, en sommige PFAS zijn in verband gebracht met leverschade en kanker.

Twee getallen: richtwaarde en norm

De richtwaarde is dus veel strenger dan de wet. Dat komt doordat het RIVM rekent met een heel leven lang drinken en ervan uitgaat dat drinkwater maar een deel van alle PFAS mag leveren die je binnenkrijgt. De rest komt uit voedsel.

Wat is PEQ?

Niet elke PFAS is even schadelijk. Daarom telt het RIVM ze op naar hoe sterk ze werken, vergeleken met de bekende stof PFOA. Een PFAS die twee keer zo sterk werkt, telt dubbel. De uitkomst heet PFOA-equivalenten, kort PEQ. Niet elk drinkwaterbedrijf publiceert dit getal. Sommige geven alleen de som van de 20 PFAS uit de wet. Die twee getallen kun je niet direct met elkaar vergelijken.

Waar is het hoger?

Drinkwaterbedrijven die water uit de Rijn of de Maas zuiveren, meten meestal meer PFAS dan bedrijven die grondwater oppompen. Diep grondwater is beter beschermd. Zo meet Dunea, dat Maaswater via de duinen zuivert, in 2025 tussen de 5,1 en 6,4 ng PEQ/l. Bij bedrijven met vooral grondwater ligt het vaak lager. Volgens Greenpeace (september 2026) zit meer dan een derde van de Nederlanders boven de richtwaarde. Wat het bij jou is, zie je met de postcodecheck.

En TFA?

TFA (trifluorazijnzuur) is een kleine PFAS die in veel hogere hoeveelheden voorkomt, in microgram per liter in plaats van nanogram. Het telt niet mee in de 20 PFAS van de wet. Het RIVM heeft voor TFA een aparte, voorlopige richtwaarde van 2,2 microgram per liter. Dunea meet in 2025 tussen de 1,1 en 1,4 microgram per liter. Waar we TFA-cijfers hebben, staan ze bij de locatie.

Wat kun je doen?

• Onder de richtwaarde: niets. Voor PFAS heb je geen filter nodig.
• Boven de richtwaarde: je water voldoet aan de wet. Wil je toch minder PFAS binnenkrijgen, dan helpt omgekeerde osmose of een koolstofblokfilter dat voor PFAS getest is. Zie heb ik een filter nodig?
• Flessenwater is geen oplossing: daar zit soms ook PFAS in, het is duur en het geeft veel afval.
• Koken haalt PFAS er niet uit. Water koken maakt de concentratie juist een beetje hoger.

Twijfel je over je gezondheid, bijvoorbeeld als je zwanger bent? Vraag het dan aan je huisarts of verloskundige.

Bronnen: RIVM (richtwaarde 2022, TFA 2023), Drinkwaterbesluit (norm sinds 12 januari 2026), kwaliteitsrapporten van de drinkwaterbedrijven. Zie bronnen.